ABD LLC ile İngiltere LTD arasındaki seçim, hangi ülkenin genel olarak daha iyi olduğuna değil, sizin müşterilerinize, ödeme kanallarınıza ve oturduğunuz ülkedeki vergi durumunuza bağlıdır. ABD LLC çoğunlukla ABD pazarına, Amazon ve ABD ödeme altyapılarına yönelik satıcılar için gündeme gelir; İngiltere LTD ise İngiltere ve Avrupa’ya yakın çalışan işler için. Burada kesin bir hüküm vermiyoruz: yapıyı seçmeden önce bir mali müşavirle konuşmanızı öneririz.
Karar sorusu: nerede satıyor, kimden ödeme alıyorsunuz?
Şirket kurulacak ülkeyi seçerken ilk soru “hangi ülke daha iyi?” olmamalı. Daha yararlı sorular şunlardır:
- Müşterileriniz ağırlıklı olarak hangi pazarda?
- Hangi pazaryeri ya da ödeme platformunu kullanacaksınız?
- Gelirinizi hangi para biriminde alacaksınız?
- Şirketin yıllık kayıt ve beyan yükünü kim takip edecek?
- Oturduğunuz ülkede bu şirketin vergi sonucu ne olacak?
Bu soruların yanıtı çoğu zaman ülkeyi kendiliğinden daraltır. Yanıt net değilse, hizmet sağlayıcıdan önce kendi iş modelinizi yazıya dökmek tartışmayı kolaylaştırır.
Pratik bir yöntem olarak, iş modelinizi bir sayfaya dökmenizi öneririz: ne sattığınız, kime sattığınız, ödemeyi hangi kanaldan aldığınız, ekibinizin ve ortaklarınızın hangi ülkelerde yaşadığı ve ilk yıl için beklediğiniz hacmin kabaca ne olduğu. Bu sayfa hem sizin kararınızı hem de mali müşavirle yapacağınız görüşmeyi hızlandırır. Rakamlar tahmin olabilir; önemli olan soruların yazılı hâlde önünüzde durmasıdır.
Yapı farkı: LLC ile LTD
LLC (Limited Liability Company), ABD’de eyalet düzeyinde kurulan bir şirket türüdür. LTD (private company limited by shares) ise İngiltere’de Companies House’a kayıtlı bir limited şirkettir. İkisi de sınırlı sorumluluk sağlayan yapılardır, ancak yönetim biçimi, ortaklık yapısı ve vergi sınıflandırması bakımından farklıdır. LLC’nin ABD vergisindeki sınıflandırması için IRS’in LLC sayfasına, İngiltere’de limited şirket kurmanın şartları için GOV.UK’taki ilgili rehbere bakabilirsiniz.
Kayıt ve yıllık beyan mantığı: eyalet ve Companies House
ABD’de LLC bir eyalette kurulur ve yıllık yükümlülükler eyalete göre değişir. Federal düzeyde ise IRS ile ilgili beyanlar gündeme gelebilir. İngiltere’de ise LTD tek bir merkezi kayda, Companies House’a bağlıdır. Burada Confirmation Statement ve yıllık hesaplar gibi düzenli dosyalamalar yapılır, vergi tarafında ise HMRC ile ilişki kurulur.
Kısacası ABD’de yük eyalet ve federal arasında bölünmüş görünür, İngiltere’de ise kayıt tarafı daha merkezidir. Her iki tarafta da tarih ve eşik gibi güncel kuralları resmi sayfalardan okumak gerekir; bu yazıda rakam vermiyoruz.
VAT ve satış vergisi mantığı: genel fark
ABD’de genel tüketim vergisi eyalet düzeyinde uygulanan satış vergisi biçimindedir ve kuralları eyaletten eyalete değişir. İngiltere’de ise HMRC’nin yönettiği VAT sistemi vardır. VAT kaydının ne zaman gündeme geldiğini GOV.UK’taki VAT kaydı sayfasından kontrol etmeniz gerekir.
Bir şirketin VAT ya da satış vergisi yükümlülüğü doğup doğmadığı satış yaptığınız yer, müşteri türü ve ürün gibi faktörlere bağlıdır. Bu yazı kesin bir yükümlülük ifadesi içermez; vergi danışmanınızla kendi durumunuzu netleştirin.
Banka ve ödeme platformu tarafı
Şirket kurmak, banka ya da ödeme hesabının açılacağı anlamına gelmez. Bankalar ve ödeme kuruluşları kendi uygunluk değerlendirmelerini yapar; hesap açılışı hiçbir danışman tarafından garanti edilemez. Hangi bankanın ya da ödeme platformunun hangi şirket yapısını kabul ettiği zamanla değişebilir. Kullanmayı planladığınız platformun güncel şartlarını önceden kontrol etmek, ülke seçimini daha sağlam bir temele oturtur.
Bu yazıda yalnızca ABD ve İngiltere’yi karşılaştırıyoruz, ancak Almanya ve Dubai de ayrı seçeneklerdir. İş modeliniz Avrupa pazarına ağırlıklıysa onları da değerlendirebilirsiniz.
Oturduğunuz ülkedeki vergi etkisi: mali müşavire sorulacaklar
Yurt dışında şirket kurmak, Türkiye’deki vergi yükümlülüklerinizi ortadan kaldırmaz. Şirketin Türkiye’de nasıl değerlendirileceği, kazancın nasıl vergilendirileceği ve hangi bildirimlerin gerektiği ayrı ve önemli konulardır. Bu yazı bu konularda tavsiye vermez. Mali müşavirinize şu soruları götürmenizi öneririz:
- Yurt dışı şirketimin kazancı Türkiye’de nasıl değerlendirilir?
- Hangi bildirim ve beyan yükümlülükleri doğabilir?
- Ülkeler arasında çifte vergilendirmeyi önleyen anlaşmalardan nasıl yararlanılır?
- Şirket yapısı ile kişisel vergi durumum nasıl etkileşir?
Ayrıca oturum izni ya da vize beklentisi varsa, şirket kurmanın bunu sağlayacağı varsayılmamalıdır; böyle bir garanti verilmez.
Almanya ve Dubai için kısa not
Bu karşılaştırma iki ülkeyle sınırlı olsa da seçenekler dörtten oluşur. Almanya’da UG ya da GmbH gibi yapılar Avrupa Birliği içindeki bir müşteri tabanı için gündeme gelebilir; Dubai ise farklı bir vergi ve lisans çerçevesine sahiptir. Hangi yapının hangi sektörde ve hangi lisansla kurulabileceği ayrı bir inceleme gerektirir. Almanya için Handelsregister ve BMF, Dubai için BAE Maliye Bakanlığı gibi resmi kaynakları esas almanız gerekir. Bu yazı o ülkeler için bir öneri sunmuyor; yalnızca seçeneğin var olduğunu belirtiyor.
Ülke seçerken sık yapılan hatalar
- Tek bir kritere bakmak: Yalnızca “hangisi daha ucuz?” ya da “hangisi daha prestijli?” sorusuyla karar vermek, ödeme kanalı ve vergi etkisi gibi daha önemli konuları gölgede bırakır.
- Pazaryeri şartlarını sonradan kontrol etmek: Kullanacağınız platformun hangi ülke ve şirket türünü kabul ettiğini kurulumdan önce öğrenmek gerekir.
- Yıllık yükümlülükleri hesaba katmamak: Kuruluş tek seferlik görünür, ama şirketin her yıl dosyalama ve beyan işleri vardır.
- Türkiye tarafını unutmak: Yurt dışı şirketin Türkiye’deki vergi ve bildirim etkisini baştan mali müşavirle konuşmamak.
- Garanti beklemek: Banka hesabı, ödeme platformu ya da oturum konusunda kesin vaat veren tekliflere güvenmek.
Bu listedeki her madde, ülke seçimini bir tartışmaya değil bir kontrol listesine çevirmenize yardımcı olur. Önce iş modelinizi yazın, sonra her ülke için aynı soruları sorun; karşılaştırma ancak bu şekilde adil olur.
Karar tablosu: soruya göre ülke
Aşağıdaki tablo bir hüküm değil, düşünmeniz için bir çerçevedir.
| Soru | ABD LLC tarafında bakılacaklar | İngiltere LTD tarafında bakılacaklar |
|---|---|---|
| Ana pazarınız | ABD müşterileri, Amazon.com | İngiltere ve Avrupa müşterileri |
| Kayıt yeri | Eyalet | Companies House |
| Dolaylı vergi | Eyalet satış vergisi kuralları | HMRC VAT kaydı |
| Yıllık işler | Eyalet ve federal yükümlülükler | Confirmation Statement, yıllık hesaplar, Corporation Tax |
| Banka hesabı | Banka kendi değerlendirmesini yapar | Banka kendi değerlendirmesini yapar |
Hangi seçeneğin güncel kapsamını görmek için ABD şirket kurulumu hizmeti ve İngiltere LTD kurulumu hizmeti sayfalarını inceleyebilirsiniz. Fiyatlandırma için güncel fiyatlar sayfası geçerlidir; bu yazıda tutar vermiyoruz.
Sık sorulan sorular
ABD mi İngiltere mi daha avantajlı?
Bu, iş modelinize bağlıdır. Genel bir “daha iyi” cevabı yoktur. Müşterileriniz, ödeme kanallarınız ve vergi durumunuz belirleyicidir.
Şirket kurmak oturum izni ya da vize sağlar mı?
Hayır, böyle bir garanti verilmez. Oturum ve vize ayrı süreçlerdir ve ilgili ülkenin resmi kurumlarının kurallarına tabidir.
Banka hesabı açılması garanti mi?
Hayır. Bankalar ve ödeme kuruluşları kendi şartlarını uygular. Hesabın açılıp açılmayacağına onlar karar verir.
Kararı vermeden önce kime danışmalıyım?
Şirketin Türkiye’deki vergi etkisi için bir mali müşavire, kurulacak ülkedeki yapı için o ülkenin resmi kaynaklarına ve gerekirse yerel bir uzmana danışmanız yerinde olur.
Almanya ya da Dubai de bir seçenek mi?
Evet, farklı iş modelleri için diğer seçenekler de vardır. Karar vermeden önce hedef pazarınızı ve vergi durumunuzu netleştirin.
Kararsızsanız, baskısız bir ilk adım olarak şirket kuruluş başvuru formunu doldurup iş modelinizi kısaca anlatabilirsiniz.