Yurt dışında şirket kurmak, kendi başına yasa dışı bir şey değildir; ancak şirketin kazancı ve size yapılan ödemeler Türkiye’deki vergi kurallarıyla da ilişkili olabilir. Bu ilişkinin boyutu, şirketin nerede yönetildiğine, sizin nerede yerleşik olduğunuza ve kazancı nasıl aldığınıza bağlıdır. Bu yazı korkutmak ya da rahatlatmak için değil, mali müşavirinize hangi soruları götüreceğinizi sıralamak için yazıldı. Hukuki ya da vergi tavsiyesi değildir.
Şirketin ve sahibinin vergi yerleşimi ayrı sorulardır
İlk karışıklık genelde şuradan çıkar: ABD’de LLC kurdunuz diye şirketiniz ABD’de vergilendirilir, siz de Türkiye’de hiçbir şey yapmazsınız gibi bir varsayım. Gerçekte iki ayrı soru vardır. Birincisi, şirketin kendi ülkesindeki vergi durumu: örneğin ABD’de bir LLC’nin federal vergi sınıflandırması IRS LLC sayfasında açıklanır. İkincisi, sizin vergi yerleşiminiz: Türkiye’de yaşıyorsanız Türkiye’nin kuralları sizin için ayrıca devreye girer.
Almanya için de benzer biçimde şirket tarafı Alman vergi kurumlarının, kişisel durumunuz ise yaşadığınız ülkenin konusudur. Almanya tarafında bilgi için Almanya Maliye Bakanlığı ve Federal Merkez Vergi Dairesi sayfaları kullanılabilir.
Şirketin yönetim yeri sorusu
Pek çok ülkede bir şirketin vergisel anlamda nerede yerleşik sayılacağı yalnızca tescil edildiği yere bağlı değildir. Şirketin fiilen nereden yönetildiği, kararların nerede alındığı ve yöneticilerin nerede bulunduğu gibi unsurlar da değerlendirmeye girebilir. Türkiye’nin kendi kurallarında da şirketin kanuni merkezi ve iş merkezi gibi kavramlar bulunur.
Bu, “yabancı şirketin yönetim yeri Türkiye sayılırsa ne olur” sorusunu doğurur. Cevap, tek tek somut olgulara bağlıdır ve burada kesin bir yorum veremeyiz. Önemli olan, bu soruyu şirket kurulmadan önce mali müşavirinize sormanız ve günlük işleyişi buna göre kurgulamanızdır. Yönetimi kim yapacak, toplantılar nerede olacak, sözleşmeleri kim imzalayacak gibi pratik sorular bu değerlendirmenin konusudur.
Kazanç sahibine nasıl ulaşır? Kâr payı, ücret, ödeme
Şirketin kazancı size farklı yollardan ulaşabilir ve her yolun vergisel sonucu ayrı değerlendirilir:
- Kâr payı dağıtımı
- Müdür ya da çalışan olarak ücret
- Şirkete verdiğiniz hizmet karşılığı fatura
- Ortak cari hesap hareketleri ve borç ilişkileri
Hangi yolun uygun olduğu şirketin yapısına, ülkesine ve sizin yerleşiminize bağlıdır. Bu seçimi bankaya para geldikten sonra değil, planlama aşamasında yapmak daha sağlıklıdır. Her ödemenin belgelenmiş bir dayanağı olmalıdır. Ayrıca bazı ülkelerde yurt dışı iştiraklerin kazancını sahibine bağlayan özel kurallar bulunabilir; Türkiye için bunun geçerli olup olmadığını mali müşavirinize sorun.
Bildirim ve belge: mali müşavire götürülecek liste
Yurt dışı şirketinizle ilgili bilgileri ilk görüşmeye derli toplu götürmek, hem zaman kazandırır hem de doğru soruların sorulmasını sağlar. Aşağıdaki liste bir başlangıç noktasıdır:
| Belge ya da bilgi | Neden gerekir? |
|---|---|
| Şirket tescil belgeleri ve ortaklık yapısı | Şirketin türü ve sizin payınız |
| Yönetici ve imza yetkisi bilgileri | Yönetim yeri değerlendirmesi |
| Banka hesabı ve ödeme hareketleri | Kazancın size nasıl ulaştığı |
| Fatura ve sözleşme örnekleri | Gelirin niteliği |
| Önceki vergi ve beyan yazışmaları | Ülkeler arası tutarlılık |
Resmi kaynaklar: GİB ve ilgili ülke kurumu
Türkiye tarafında temel kaynak Gelir İdaresi Başkanlığı sayfalarıdır. Şirketin kurulduğu ülke tarafında ise o ülkenin vergi kurumu devreye girer: ABD için IRS, Almanya için Maliye Bakanlığı ve BZSt gibi. Mevzuat değiştiğinden, blog yazılarına değil bu kurumların güncel sayfalarına ve bir mali müşavirin yorumuna dayanın.
Apex Global’in rolü: kuruluş ve uyum koordinasyonu, vergi danışmanlığı değil
Apex Global World, yurt dışında şirket kuruluşu ve sonrasındaki uyum adımlarının koordinasyonunda destek verir. Vergi danışmanlığı sunmaz ve sizin Türkiye’deki vergi durumunuz hakkında görüş bildirmez. Bu işi yapacak kişi, Türkiye’de yetkili bir mali müşavir ya da vergi uzmanıdır. Bizim rolümüz, kuruluş ve evrak tarafını düzenli tutmak ve mali müşavirinizin ihtiyaç duyduğu belgelerin hazır olmasına yardımcı olmaktır. Şirketimizi Apex Global World hakkında sayfasından tanıyabilirsiniz. Örneğin ABD tarafındaki kuruluş kapsamı için ABD şirket kurulumu hizmeti sayfasına bakabilirsiniz.
Kısa soru listesi
- Şirketimin yönetim yeri vergisel açıdan nerede sayılır?
- Ben Türkiye’de vergi mükellefi miyim ve hangi gelirler beyana konu olur?
- Kazancı kâr payı, ücret ya da fatura olarak almam arasında vergisel fark var mı?
- Yurt dışındaki banka hesabım ve şirketim için Türkiye’de bildirim gerekir mi?
- İki ülkenin vergi kuralları birbiriyle nasıl ilişkilenir?
Panik yerine plan: sırayla ne yapmalı?
Bu konu sıklıkla ya hiç düşünülmez ya da gereğinden fazla korkutucu anlatılır. İkisi de yardımcı olmaz. Sakin bir sıra izlemek daha işe yarar:
- Kuruluştan önce, Türkiye’deki yetkili bir mali müşavirle ilk görüşmeyi yapın.
- Şirketin yapısını, yönetim düzenini ve para akışını birlikte netleştirin.
- Yazılı bir plan çıkarın: kim, ne zaman, hangi beyanı verecek.
- Kuruluştan sonra düzenli muhasebe ve belge arşivi oluşturun.
- Mevzuat değiştikçe planı yılda en az bir kez gözden geçirin.
Bu adımlar özel bir bilgi gerektirmez, yalnızca düzenli olmayı gerektirir. Çoğu sorun, belgesiz yapılan ödemelerden ve kimin neyden sorumlu olduğunun belirsiz kalmasından doğar.
Kendi durumunuza özel soruyu nasıl netleştirirsiniz?
Mali müşavirle görüşmeden önce üç şey yazın: nerede yaşıyorsunuz, şirket nerede kurulu ve gelir hangi yoldan size ulaşacak. Bu üç cümle bile görüşmeyi çok daha verimli hâle getirir. Aklınıza gelen soruları ve elinizdeki belgeleri de ekleyin. Cevapları yazılı almak, ileride aynı konuyu yeniden açmanız gerektiğinde işinizi kolaylaştırır.
Mali müşavir seçerken ne sormalı?
Yurt dışı şirketlerle çalışmış bir mali müşavir bulmak işi hızlandırır. Görüşmede yurt dışı iştirak, yabancı ülkeden gelen kazanç ve iki ülkeli bildirim konularında deneyimi olup olmadığını sorun. Hangi belgeleri isteyeceğini, görüşme sonrası yazılı özet verip vermeyeceğini ve yıl içinde sorularınıza nasıl cevap vereceğini de öğrenin. Uzmanlık iddiası taşıyan herkese olduğu gibi güvenmek yerine, yetkisini ve deneyimini kendiniz doğrulayın.
Belgeleri ve ödemeleri baştan düzenli tutmak
Yurt dışı şirketin banka hesabından kişisel hesabınıza yapılan her aktarımın bir dayanağı olmalıdır: kâr payı kararı, fatura, ücret bordrosu ya da borç sözleşmesi gibi. Dayanaksız ödemeler, ileride hem şirketin bulunduğu ülkede hem Türkiye’de açıklama gerektirebilir. Ödeme yapmadan önce hangi başlıkta olduğunu yazılı hâle getirin ve mali müşavirinizin onayını alın. Böylece sonradan geriye dönük düzeltme yapmak zorunda kalmazsınız.
Sık sorulan sorular
Yurt dışında şirket kurmak yasal mı?
Yurt dışında şirket kurmak tek başına yasak değildir. Ancak şirketle ilgili bildirim, beyan ve vergi yükümlülükleri ayrıca vardır ve bunlar sizin durumunuza göre değişir. Mali müşavirinize danışın.
ABD’de LLC kurunca Türkiye’de vergi ödemem gerekmez mi?
Bu varsayım güvenli değildir. LLC’nin ABD’deki sınıflandırması ayrı, sizin Türkiye’deki konumunuz ayrıdır. İkisini birlikte değerlendirmek gerekir.
Apex Global World vergi danışmanlığı yapıyor mu?
Hayır. Kuruluş ve uyum süreçlerinin koordinasyonunda destek verir, vergi danışmanlığı sunmaz.
Hangi kurumun sayfasına bakmalıyım?
Türkiye için GİB, şirketin kurulduğu ülke için o ülkenin vergi kurumu. Yine de kesin cevap için bir mali müşavire başvurun.
Kuruluş sürecini mali müşavirinizle birlikte planlamak istiyorsanız ücretsiz danışmanlık için iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz. Başvuru yapmak istediğinizde şirket kuruluş başvuru formu da hazır; ancak hiçbir baskı yok, önce sorularınızı netleştirmeniz yeterli.